Kalendarium

I Powstanie Śląskie

11 sierpnia 1919

Podczas zebrania komendantów powiatowych Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska pada skierowane do dowództwa POW G. Śl. żądanie rozpoczęcia powstania; szef sztabu POW G. Śl. Jan Wyglenda wzywa komendantów POW na naradę 18 sierpnia

15-16 sierpnia

Aresztowanie kilku przywódców POW G. Śl.

17 sierpniai-ps-oddzial-powstanczy

Maksymilian Iksal daje rozkaz rozpoczęcia walk w powiecie pszczyńskim; wraz z oddziałem powstańców po bitwie pod Godowem z oddziałem Grenzschutzu zdobywa folwark w Gołkowicach;

W północnej części powiatu pszczyńskiego działania podejmują oddziały POW G. Śl. pod dowództwem ppor. Stanisława Krzyżowskiego, zdobywając obiekty w Tychach;

Powstańcy po walce z Grenschutzem zdobywają skład broni we wsi Paprocany

Nieudana próba zdobycia Mikołowa i Wodzisławia Śl.

Komitet Wykonawczy POW w Bytomiu wydaje rozkaz rozpoczęcia powstania w innych rejonach Górnego Śląska w nocy z 17 na 18 sierpnia.

Alfons Zgrzebniok powraca na Śląsk i przejmuje dowództwo nad powstaniem.

18 sierpnia

Walki w powiecie katowickim. Powstańcy opanowują okoliczne miejscowości i dworzec, paraliżując transporty kolejowe.

Powstańcy rozbrajają posterunek Grenzschutzu w Bytomiu.

Niemcy ogłaszają rozporządzenie, zgodnie z którym każdy złapany z bronią w ręku będzie bez sądu rozstrzelany na miejscu.

20 sierpnia

Ostre walki na przedpolach Mysłowic.

Powstańcom udaje się zestrzelić niemiecki samolot nad Dąbrówką Małą. Później tracą jednak Dąbrówkę, Nikiszowiec i Janów. W trakcie odwrotu wysadzają most kolejowy.

Walki w Katowicach. Do działań powstańczych włączają się setki górników. Powstańcy opanowują całą gminę Katowice-Szopienice i rozpoczynają budowę mostu, łączącego z Sosnowcem po „polskiej” stronie. Po ataku dwóch niemieckich kompanii wojska, zmuszeni są jednak do ustąpienia.

21-23 sierpnia

Po zaciętych walkach powstańcy opanowują południową cześć Mysłowic. Udaje im się zestrzelić niemiecki samolot i wysadzić tor kolejowy.

Brak amunicji zmusza oddziały powstańcze do wydostania się do Polski.

24 sierpnia

Alfons Zgrzebniok wydaje rozkaz zaprzestania walk.

26 sierpnia

Podkomisariat NRL w Sosnowcu w porozumieniu z Dowództwem Głównym POW G. Śl. postanawia, że powstanie - wobec braku pomocy ze strony państwa polskiego i koalicji - uznaje się za zakończone.


II Powstanie Śląskie

25 kwietnia 1920

Wiece protestacyjne ludności śląskiej przeciwko terrorowi niemieckiemu w 13 miastach śląskich. Żądanie likwidacji Sicherheitspolizei.

3 maja

Ataki niemieckich bojówek na polskie pochody z okazji rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja

Maj

Strajk szkolny – żądanie równouprawnienia dla języka polskiego w szkołach na Górnym Śląsku

27/28 maja

Atak niemieckich bojówek na Polski Komisariat Plebiscytowy w Bytomiu oraz kilka lokali Polskiego Komitetu Plebiscytowego

19/20 sierpniapociag-pancerny-korfanty-1920

Wybuch II Powstania Śląskiego

Wezwanie do walki, wygłoszone przez Wojciecha Korfantego

Strajk generalny na Górnym Śląsku

Dowództwo POW G. Śl. (na czele Alfons Zgrzebniok) wydaje rozkaz rozpoczęcia działań bojowych w 5 okręgach wojskowych

20 sierpnia

W powiecie rybnickim powstańcy opanowują teren do linii Pszów-Wodzisław Śl.-Godów

Zdobycie Mysłowic

20-23 sierpnia

Powstańcy opanowują m.in. Szopienice, Mikołów, Dąbrówkę Małą, Janów, Nikiszowiec, Giszowiec oraz Hutę Baildon, Rozbark, Brzeziny Śląskie, Dąbrówkę Wielką, Piekary Śląskie, Miechowice, Bogucice, Bytom. Z założenia nie atakują większych miast, gdzie stacjonują wojska alianckie.

24 sierpnia

Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa na Górnym Śląsku nakazuje rozwiązać Sicherheitspolizei.

25 sierpnia

Decyzja o zakończeniu działań powstańczych.

Rozwiązanie POW Górnego Śląska


III Powstanie Śląskie

2/3 maja 1921

Wybuch III Powstania Śląskiego

Akcja „Mosty” - grupa „Wawelberg” pod dowództwem Tadeusza Puszczyńskiego wysadza mosty kolejowe na Odrze; przerwanie połączenia kolejowego z Niemcami

Powstańcy zajmują prawie cały obszar plebiscytowy

Powstaje Rada Naczelna i Naczelna Komenda Wojsk Powstańczych – dyktatorem powstania zostaje Wojciech Korfanty

Opanowanie Bytomia, Królewskiej Huty (Chorzowa), Katowic

3 maja

Zajęcie Zabrza, walki w Gliwicach (ostatecznie zaniechanie zdobycia miasta)

Zajęcie powiatu pszczyńskiego

Powstańcy zdobywają Lubliniec, Tarnowskie Góry, , Rybnik

4 maja

Wojska powstańcze opanowują Wodzisław Śl.zasieg-powstan-slaskich

Zajęcie przez powstańców Góry św. Anny

6 maja

Opanowanie Dobrodzienia, Olesna, Strzelec Opolskich

6-10 maja

Walki o Kędzierzyn

7-9 maja

Rokowania w Dąbrówce Wielkiej, zakończone podpisaniem rozejmu, wytyczającego linię wstrzymania powstańczych działań zbrojnych (porozumienie później odrzucone wobec protestów rządu niemieckiego)

10 maja

Powstańcy opanowują Kłodnicę, wypierają Niemców za Odrę

23 maja

Odparcie niemieckiego ataku znad Olzy na Wodzisław Śl.

21-26 maja

Bitwa o Górę św. Anny:

- atak na wzgórze ze strony wojsk niemieckich

- walki obronne pułku W. Fojkisa

- kontratak oddziałów Roberta Oszka, Marcina Watoły i Karola Walerusa

- stopniowe zajmowanie miejscowości pod Górą św. Anny przez oddziały powstańcze

26 maja

Podjęcie rokowań w sprawie rozejmu

Rada Naczelna Wojsk Powstańczych wydaje rozkaz zabraniający podejmowania akcji zaczepnych wobec Niemców

5 lipca

Zawarcie rozejmu

12 października

Liga Narodów podejmuje decyzję o nowym, korzystniejszym dla Polski podziale Górnego Śląska